‘Gouden’ therapie met hond Noura

Unieke therapie met verrassende resultaten


Voor de ingang van Zorg- en BehandelCentrum Ielânen in Sneek staat Noura even stil en steekt haar neus in de lucht. Het lijkt erop dat ze zich voorbereidt op wat komen gaat. Noura is een hond van het ras Hovawart. Ze heeft een glanzende zwarte vacht en honingkleurige poten. Met haar baasje Rommy Baarda is ze op weg naar een therapiesessie met een groep cliënten van de Ielânen. Deze unieke vorm van therapie staat in Nederland nog in de kinderschoenen, maar is in Scandinavië of Amerika een begrip.

Noura
Hond Noura behoort tot het ras Hovawart, dat ‘hofwachter’ betekent. Het is een ras dat goed af te richten is. Rommy Baarda, het baasje van Noura, werkt als voedingsassistent op de Stinzen (afd. revalidatie) bij de Ielânen. Ze legt uit hoe ze er toe is gekomen om deze vorm van therapie te gaan doen: ‘Toen ik op zoek was naar een hond, kwam ik via de site van een fokker op de website terecht van de Stichting Therapiehond Nederland (STN). Het leek me mooi om met een hond te werken en tegelijkertijd iets te kunnen betekenen voor mijn medemens en dan speciaal voor dementerenden. Angelika Balk van STN heeft beoordeeld welke pup uit het nest van de fokker het meest geschikt was voor therapie.’ Rommy gaat nog iedere week voor een training met Noura naar STN in het Noord-Hollandse Schagerbrug.

Top-team

Bij de therapiesessies in de Ielânen krijgt Rommy hulp van activiteitenbegeleidster Jeltje Walinga en van vrijwilligster Hieke Dijkstra. Jeltje vertelt: ’Ik werk vanaf 1991 bij de Ielânen en sinds vijf jaar ben ik activiteitenbegeleider bij afdeling de Terpen /Greiden. Ik vind het belangrijk dat er een goede dagbesteding is voor de bewoners, een dag duurt soms zo lang voor hen. Ik ben altijd op zoek naar nieuwe mogelijkheden.’ Jeltje beoordeelt wie van de cliënten geschikt is voor de sessies met therapiehond Noura: ‘Er zijn mensen die vroeger zelf een hond hadden en de aanwezigheid van een hond heel prettig vinden’. Ze voegt hier aan toe: ‘Sommige cliënten zijn niet eens zo gek op honden, maar hebben wel heel veel plezier in en baat bij het spelelement in de therapie.’ Hieke Dijkstra is al een aantal jaren vrijwilligster bij de Ielânen. ‘Ik ben elke week een paar uur op de afdeling als gastvrouw en verleen allerlei hand- en spandiensten, zoals voorlezen, smoothies bereiden of een wandeling maken met cliënten. Daarnaast assisteer ik bij de therapiesessies. Ik ben gek op honden!’ De drie dames vormen samen met Noura een top-team!

Therapie

De therapiegroep bestaat doorgaans uit acht cliënten. Dit zijn voornamelijk dementerenden, maar ook mensen met lichamelijke problemen. Zij komen acht weken achter elkaar één keer
per week naar therapie. Als iedereen aanwezig is in de zaal, gaat de deur op slot. ‘Stoorzenders’ zijn niet welkom, want totale concentratie is geboden. Er zit een duidelijke opbouw in de tijd die de hond bij de therapiegroep aanwezig is (ruim een uur) met steeds een nieuwe uitdaging. In een eerste ronde laat Rommy de hond Noura met elke cliënt afzonderlijk contact maken. Noura zit op een afstandje en Rommy legt aan de cliënt uit: ‘Er is visite voor u, ik heb de hond meegenomen. Weet u nog hoe ze heet?’ Sommigen herinneren zich de naam Noura nog, anderen hebben even hulp nodig. Dan mag de cliënt de naam roepen. Noura loopt er vervolgens rustig naar toe en legt voorzichtig de voorpoten op het kussen dat Hieke op schoot van de cliënt heeft neergelegd.

Noura 2

Bij een van de cliënten leidt dat alleen al tot ongekend plezier. Hij lacht hardop en aait Noura enthousiast. Rommy spoort hem aan om een lange beweging met de arm te maken. ‘Voel hoe lekker zacht de hond is, u mag aaien tot de staart!’. Deze beweging stimuleert de armspieren. Rommy vraagt hem: ‘Heeft u vroeger ook een hond gehad?’. Meneer beaamt het: ‘Ja, zelfs twee’. ‘En wat voor honden waren dat?’ Na enig nadenken komt het antwoord: ‘Dat waren jachthonden!‘ Ook als de hond inmiddels bij een andere cliënt is, blijft meneer vrolijk een melodietje neuriën van Mozart of Vivaldi.


Stimuleren en loslaten

In een volgende ronde krijgt een mevrouw in een rolstoel een speeltje voor de hond aangereikt. Rommy legt uit: ‘We gaan even een beetje gymnastieken. U mag zo op een knopje drukken, zodat er een geluidje klinkt. Dan komt Noura het speeltje halen.’ Maar mevrouw geeft aan: ’Ik kan mijn armen niet gebruiken hoor!’. Toch is er, met een beetje hulp, meer mogelijk dan ze zelf had verwacht. Vervolgens vraagt Rommy: ‘Wilt u Noura ook wat te eten geven?’ Waarop mevrouw zich vol spijt tot haar wendt: ‘Als ik dat geweten had, dan had ik wat lekkers meegenomen voor de hond!’ Rommy kan haar geruststellen: ‘Ik heb brokjes meegenomen en die mag u geven!’. En ook bij deze mevrouw glijdt er een brede lach over het gezicht. Er is ook een cliënt die niet wil dat Noura bij haar op schoot komt. Zij laat een duidelijk ‘nee’ horen. En die wens wordt gerespecteerd. Maar ze gooit later wel de bal naar de hond. Zo gaat Rommy de kring rond met allerlei oefeningen. Iemand die normaal heel krampachtig dingen vasthoudt en niet meer loslaat, gooit vandaag voor het eerst de bal naar de hond. Sinds deze cliënt aan de sessies meedoet, is er heel wat gebeurd. Door de therapie is zij namelijk weer gaan praten. Toen haar man vroeg of ze een ‘tútsje’ wilde, zei ze: ‘Nee, vandaag maar niet’. Het feit dat ze ineens weer sprak na lange tijd, was te beschouwen als een wonder!


‘Elke week gebeurt er wel een wondertje!’

Complimenten

Voor de meesten van de groep is het niet zo eenvoudig om twee dingen tegelijk te doen. Bij een oefening moeten de cliënten een bal tussen de knieën klemmen en tegelijkertijd een knopje indrukken op het al eerder gebruikte speeltje. Hiermee worden niet alleen de been/kniespieren getraind, maar ook de hersenen krijgen een impuls om twee dingen tegelijk voor elkaar te krijgen. Sommige cliënten lukt het om de bal heel lang tussen de knieën vast te houden, zelfs zodanig dat de hond de bal bijna niet los kan trekken. Opvallend is dat de hond zo rustig is én blijft. Hij blaft en gromt niet, ook niet bij het voorzichtig loswrikken van de bal. Er hangt een zeer prettige sfeer. Als een oefening goed gaat, ontvangen Noura en de cliënten hartelijke complimenten. Rommy is oprecht blij als oefeningen goed gaan. Zo klinkt er regelmatig: ‘Wat doet u dit goed!’.


Pauze

Halverwege de sessie is er pauze. Alhoewel de therapie ontspannend werkt, is het tegelijkertijd ook inspannend voor iedereen, dus tijd voor een kopje koffie of wat fris. En ook dit rustmoment levert mooie dingen op. Bijvoorbeeld een gesprekje met een cliënt waarin verborgen verdriet en emoties naar boven komen. De sessie met Noura heeft heel wat losgemaakt! Een van de cliënten zoekt toenadering tot een groepsgenoot door met de voeten zijn rolstoel in beweging te zetten. Zo rolt hij naar zijn overbuurman in de kring en maakt een praatje: ‘Jo sitte dêrwei (vanuit de rolstoel) as op in troan alles te besjen!’. En dat was een scherpe observatie!


Totale ontspanning

Cliënt Herman heeft MS en kan alleen zijn hoofd nog bewegen. Voor hem is persoonlijke aandacht, één op één, zeer belangrijk. Noura gaat eerst naast hem op een stoel zitten en legt dan voorzichtig de poten op het kussen. Met gesloten ogen ervaart Herman de nabijheid van de hond. Hieke en Jeltje houden de armen vast van Herman en laten hem op die manier de hond aaien. Na afloop zegt hij: ‘Het gevoel dat er door me heen gaat als ik zo dicht bij de hond ben, dat is niet te beschrijven! Op dat moment, en echt alleen dan, kan ik me volledig ontspannen. Daarna heb ik het gevoel of mijn armen weer loodzwaar worden.’
Noura 3


Losmaken

De therapiesessie maakt letterlijk heel veel los bij cliënten (en ook bij de begeleiders). Het is ontroerend om te zien wat de wisselwerking tussen dier en mens teweeg kan brengen. Er wordt heel wat bereikt met deze vorm van therapie, zoals het activeren van de hersenen, het stimuleren van spieren en spraak en het leggen van contact. Er is actie en reactie, mensen die onrustig zijn, worden rustig, de bloeddruk daalt en stijve handen worden soepeler. Dit alles heeft ook een positief effect op de verzorging, voor de cliënt én voor de verzorgers!

‘Na een therapiesessie is Noura uitgeput. Ze slaapt dan wel vier uren achter elkaar!’
Om dit werk te kunnen doen, is een intensieve training vereist, voor zowel de hond als het baasje. De opleiding wordt verzorgd door Stichting Therapiehond Nederland, gevestigd in Schagen. STN zet zich in voor het gebruik van therapiehonden bij de behandeling van dementerenden. Op diverse locaties in Nederland worden reeds therapiehonden ingezet, waaronder De Magnushof (Woonzorggroep Samen) in Schagen. STN leidt honden en begeleiders op en wil de therapiehond in Nederland meer bekendheid geven.
Helaas worden de sessies nog niet door de zorgverzekeringen vergoed. Daarom is de Stichting bezig met certificering. Het is fijn dat er desondanks in de Ielânen wel gewerkt wordt met therapiehond Noura. Het zou mooi zijn als er nog veel meer zorgcentra in Friesland en daarbuiten kunnen kennismaken met deze ‘gouden’ therapie!

Noura 4


Bij Plantein is er een folder beschikbaar over therapiehond Noura.

Verder kunt u hierover contact opnemen met: Rommy Baarda tel. 0515 - 423493

Jeltje Walinga (activiteitenbegeleider Terpen/Greiden) Tel. 0515-428300 toestel 1480 of 1421 of

Anke de Jong (teamleider dagbesteding en vrijwilligers) Tel. 0515-428300 toestel 1250

Voor meer informatie over therapiehonden, zie www.stichtingtherapiehond.nl.